مقدمه

در آخـرین سـ الهـای قـرن بیـستم، شـواهد علـم نورولوژی، انسان شناسی، روان شناسی و علوم شناختی نشانداد که علاوه بر بهره هوشی IQ و هوش هیجانی، هوشسومی نیز وجود دارد که آن را هوش معنوی نامیدند. بهـرههوشی در وسایل کامپیوتری نیز دیده مـی شـود از طرفـیهوش هیجانی نیز در بعضی پستانداران دیـده مـی شـود ومختص انسان نیست در حالی کـه هـوش معنـوی کـاملاً مختص انسان است (1).
پس از گسترش مفهوم هوش بـه سـایر قلمروهـا ، ظرفیت ها و تواناییهای انسان و به خصوص مطرح شدن هوش هیجانی در روان شناسـی، ایمـونز در سـال 1999، هـوش معنـوی را مطـرح کـرد و آن را مجموعـ ه ای از توانایی ها برای بهرهگیری از منابع دینی و معنوی دانست. هوش معنوی سازه های هوش و معنویت را با هم داراست، در حالی که معنویـت جـست وجـو بـرای یـافتن عناصـر مقدس، معنایابی، هوشیاری بـالا و تعـالی اسـت . هـوش معنوی شامل توانایی برای استفاده از چنـین موضـوعاتی است که می تواند کارکرد و سازگاری فرد را پیش بینی کند و منجر به تولیدات و نتایج ارزشمندی گردد (2).
هـوش معنـوی جنبـه هـای بیرونـی هـوش را بـا جنبـه هـای درونـی معنویـت تلفیـق مـی کنـد و ظرفیـت خارق العاده ای در فـرد ایجـاد مـی کنـد، بـه گونـه ای کـه می تواند معنویت را به شکلی کاربردی مورد اسـتفاده قـرار دهد (3). براساس تعریف هوش معنویت ممکن است امریشناختی- انگیزشی باشد که مجموعـهای از مهـارتهـ ای سازگاری و منابعی را که حل مسأله و دستیابی به هـدف راتـسهیل مـی کننـد معرفـی نمایـد. هـوش معنـوی انجـام سازگارانه و کاربردی موارد یاد شده در موقعیتهای خاصو زندگی روزمره است (4).
به نظر میرسد هـوش معنـوی از روابـط فیزیکـی وشناختی فرد با محیط پیرامون خود فراتر رفتـه و وارد حیطـهشهودی و متعالی دیدگاه فرد به زندگی خود مـی گـردد . ایـندیدگاه شامل همه رویدادها و تجارب فرد می شود که تحـت تأثیر یک نگاه کلی قرار گرفتهاند. فرد میتواند از این هـوشبرای چهارچوبدهی و تفسیر مجدد تجارب خود بهره گیـرد.
این فرایند قادر است از لحاظ پدیدارشـناختی بـه رویـدادها وتجارب فرد معنا و ارزش شخصی بیشتری بدهد (5).
۴٩
هوش معنوی چنان مورد توجه واقع شده است که علومی مانند علم عصب شناسـی بـه مطالعـه و تجز یـه و تحل یـل آن پرداختـه اسـت؛ ز یـرا در حـال حاضـر علـم عصبشناسی از چارچوب فرضیات جلوتر حرکت می کند و از این رو ما میتوانیم کارکردهای مغز را کـشف ک نـیم و نهایتاً کارکردهای مغز را به تجربیات، تفکرات و احساسات گوناگون انسان ربط دهیم. نتیجه چنـین تحقی قـاتی ا یـن است که به طور واقعی مغز جای گـاه تجرب یـات، تف کـرات و احساسات است. علم عصبشناسی ادعا دارد کـه تئـوری هوش معنوی پایه ز یـست شـناختی دارد. همـان طـور کـه مذهب پر معنا و با مفهوم اسـت، هـوش معنـوی ن یـز بـا ظرفیت های معنوی در ارتباط است. تحقیقات اخیر مبـین تأثیر مثبت اعتقادات، تعهدات و فعالیت هـای معنـوی بـر سلامت عاطفی، فیزیکی و ارتباط بین فردی است. به نظر امونز این تعهدات و فعالیت های معنوی فرد را از رفتارهای ناهنجار و نامطلوب، از جمله رفتارهای مخرب اجتماعی و شخصی باز می دارد (6).
دیدگاهی که هوش چندین توانـایی مختلـف را در بردارد، به وسیله روند اخیر در عصبشناسی و روان شناسی شناختی حمایت شده است. تصور هوش معنوی ما را قادر می سازد که چیزها را همان طور که هستند ببینیم، عاری از تحریفات ناهـشیار. در مقابـل اف کـار آرزومندانـه یـا درک قطعیت، تمرین هوش معنـوی ایجـاب مـیک نـد کـه بـا واقعیاتی هستی گرایانه از قبیل آزادی، رنج، مرگ و درگیر شدن با جستجوى دایمی برای معنا، مواجه شویم. هوش معنـوی همچنـین بـرای بـسیاری از مـردم، دلالـت بـر حساسیت زیبایی شناختی و تحسین زیبایی دارد و از لحاظ فیزیکی، بعضی اوقات با حساسیت به انرژی نافذ جاری در بدن مـرتبط اسـت . روش هـایی از قب یـل مراقبـه، یوگـا و ورزش های رزمی که مغز را آرام می کنند، می توانند آگاهی را گسترش داده و حساسیت ادراکی را به انرژی، صدا، نور و سطوح نافذ و دقیق هو شـیاری پـالایش کننـد . هـوش معنوی میتواند با روشهای متنوعی برای تربیت توجـه، تغییر شکل دادن هیجانات و تـرویج و ترب یـت رفتارهـای اخلاقی، رشد یابد. این شی وهها خاصیت حصر به فرد هیچ یک از سنت های مذهبی یا آموزش های معنوی نمی باشد.
گرچه آن با رشد اخلاقی، هیجانی و شناختی مرتبط شده است، اما با هیچ یک از آنها نیز همانند نمیباشـد . ز یـرا انواع مختلف هوش به میزان متفاوتی توسعه مییابند. یک
نفر ممکن است بیشتر در یکی از حیطه ها رشد یابد ولـی در حیطه هاى دیگر نه. وقتی مباحـث و مـسایل اخلاقـی هیجانی حل نشده باقی می مانـد ، دقیقـاً از رشـد معنـوی بازداری می شود. رشد معنوی، جلـوهای از هـوش معنـوی است که، شامل درجـه ای از رشـد اخلاقـی و هی جـانی و همچنین رفتار اخلاقی است (7).
در جمع بندی مطالب ذکر شده می توان گفـت بـهطور کلی هوش معنوی زمینه تمـام آن چیزهـایی اسـتکه ما به آن ها اعتقاد و باور داریم. سؤال هـای جـدی درمورد این که از کجا آمدهایم، به کجا می رویـم و هـدفاصلی زندگی چیست، از نمودهای هوش معنـوی اسـت. افراد با هوش معنوی کسانی هستند که می دانند »چرا« انجام مـی دهنـد و »چـه چیـزی« را انجـام مـی دهنـد . همیشه براساس یک رسالت مشابه عمل می کنند. آن ها براساس خدمت رسانی به دیگران زندگی می کنند. آن هـادیگران را به خاطر چیزی سرزنش نمی کننـد و همـوارهمسؤولیت بخشش خود و عملکردهایشان را مـی پذیرنـد .
برای رضـایت داشـتن از خودشـان نیـازی بـه تـصدیقدیگران ندارنـد. از وابـستگی بـه دیگـران بـرای کـسبایمنی رها هستند، چون اعتقاد دارند ایمنـی از خودشـاناست نه از بیرون. آن ها کـار را مکـانی بـرای خلاقیـت،اعتماد به نفس و یـادگیری، جـایی کـه پـول و پـاداش،ثانویه است، می دانند. آن ها افراد محیط کار را به عنوانانــسان هــایی بــا قــوت، ضــعف، نگرانــی، نیازهــا وخواستههای خودشان در نظـر مـی گیرنـد، بـرای آن هـاروابط، همواره قبل از کار است.
لذا با توجه به اهمیت معنویت در دانـشجویان بـهخصوص دانشجوی ان دندانپزشکی که اغلب بـا بیمـارانیسروکار دارند که نیازمند حمایت قوی می باشـند و بایـدبه گون های از نظر روحی و روانی آماده گردنـد کـه ایـننق ش را ب ا کفای ت و اعتم اد بپذیرن د . در قال ب ای ن پژوهش بر آن شـدیم کـه تحقیقـی را بـا هـدف تعیـین میـزان هـوش معنـوی دانـشجویان دندانپزشـکی شـهر تهران انجام دهیم.

روش مطالعه

روش این مطالعه از نـوع توصـیفی- مقطعـی بـود . زمان آن سـال 93-92 بـوده و مکـان آن دانـشکده هـای دندانپزشکی شهر تهران شامل دانشگاه آزاد، تهران، شـاهدو شهید بهشتی و پردیس آزاد کیش بود.
جامعــه مــورد پــژوهش در ایــن مطالعــه شــاملدانشجویان مـشغول بـه تحـصیل دوره دکتـری حرفـهای دندانپزشکی در دانشگاههای شهر تهران بـود. کـه شـامل2600 نف ر م ی ش ود. معیاره ای ورود ب ه مطالع ه ب رای دانــشجویان عبــارت بود نــد از تحــصیل در دوره دکتــری حرفهای دندانپزشکی در یکی از دانشگاههای تهران شـهیدبهشتی، شاهد، دانشگاه آزاد و پردیس آزاد کیش که تمایلبه شرکت در ایـن تحقیـق را داشـتند . نمونـه هـ ا بـه روشتـصادفی انتخـاب شـدند. دانـشجو یان براسـاس شـماره دانشجویی، شماره گذاری شده و سـپس از طر یـق جـدول اعداد تصادفی نمونه ای از دانشجویان به نـسبت جمع یـت دانشجوی دندانپزشکی هـر دانـشگاه ، بـه عنـوان نمونـه انتخاب شدند. دانـشجویان بـا اخت یـار و علاقـه خـود بـه پرسشنامه ها پاسخ دادند؛ به علاوه به آنان اطمینـان داده شد که پاسخ های آنان کاملاً محرمانه باقی می ماند.
حجم نمونه براساس فرمول تعیـی ن حجـم نمونـه
تـصادفی ب ه روش Krejcie و Morgan (8) جه ت جامعه 2600 نفـری دانـشجویان دوره دکتـری حرفـهای دانشگاههای سطح شهر تهران با سـطح اطمینـان 95%، 335 نفر تعیین شد . ولی برای جلوگیری از اشـکالات بـه وجود آمده ناشی از حذف احتمالی برخی از نمونهها، 481 نمون ه جم ع آوری ش د. ب رای جمـع آوری اطلاع ات از پرسشنامهای استفاده شد که شامل قسمتهای ذیل بود: در قــسمت اول پرســشنامه ویژگــ ی هــای دموگرافیــک شرکتکنندگان در پژوهش شامل سن؛ جنسیت، وضعیتتأهل، ترم تحصیلی، وضعیت اقتـصادی، محـل سـکونتقبل از پذیرش دانشگاه و وضعیت محل سکونت فعلـی ودر قسمت دوم پرسـشنامه هـوش معنـوی در ایـران کـهتوسط عبداﷲ زاده و همکاران 1387 با 29 عبارت طراحیگردیده است مورد بررسی قرار گرفت. این ابزار در ایـرانبا توجه به ویژگیهای فرهنگی جامعـه تـدوین و سـپساعتبارسنجی شده است. پایایی این پرسشنامه که برروی 280 نفر گروه نمونه اجرا شد 89/0 بـه دسـت آمـد . در چرخش واریماکس، 2 عامل اصـلی »درک و ارتبـاط بـا سرچشمه هستی« با 12 سؤال و »زندگی معنوی یا اتکاء به هسته درونی« با 17 سؤال به دست آمد.
گویههای ابزار مـذکور دارای گزینـههـ ای کـاملاًمخالفم، مخـالفم، تاحـدودی، مـوافقم و کـاملاً مـوافقماست. برای نمر هگذاری آزمون به گزینه کـاملاً مخـالفمنمره یک، مخالفم دو، تاحـدودی سـه، مـوافقم چهـار وکاملاً موافقم نمره پنج داده می شود. دامنه تغییـرات 29 تا 145 می باشد. تفـسیر امتیـاز کـسب شـده دختـران وپسران متفاوت است. جدول تفسیر نمـرات دختـران بـهشرح ذیل است: کسب نمره 137 به بالا: به منزله امتیازخیلی بالا؛ کسب نمره 129 تا 136: امتیـاز بـالا؛ کـسب نمره 111 تا 128: امتیـاز متوسـط، کـسب نمـره 94 تـا110: نمره پایین ، کسب نمره کمتر از 93: خیلی پـایین.
جدول تفسیر نمرات پسران به شرح ذیـل اسـت: کـسبنمره 135 به بالا : به منزله امتیاز خیلی بالا؛ کسب نمره124 تا 134: امتیاز بالا؛ کسب نمره 106 تا 123: امتیاز متوسط؛ ک سب نمره 85 تا 105: نمره پایین؛ کسب نمـرهکمتر از 84: خیلـی پـایین. پایـایی و روایـی پرسـشنامهمذکور مورد تأیید قرار گرفته است (9).
کلیه اطلاعات پرسشنامه هـ ا وارد نـرم افـزارSPSS v.16 شد . از آمار توصیفی جهت توزیع فراوانـی و میـانگینتمام ابعاد هوش معنوی استفاده شد. همچنین جهت توصیفمشخــصات دموگرافیــک از آمــار توصــی فی اســتفاده شــد. همچنــین بــرای بررســی نرمــالیتی داده هــا از آزمــون کولمـوگروف-اسـمیرنوف اسـتفاده گردیـد و بـرای بررسـی هموژنیتی از آزمون لـون اسـتفاده شـد و چـون p-value بیش از 0/05 بود، هر دو فرض نرمالیتی و هموژنیتی برقـراربود. د ر ضمن، به منظور بررسی تفاوت نمرات هوش معنوی با توجه بـه متغیرهـای جنـسیت و وضـعیت تأهـل ، سـنواتتحصیلی، سن و پیشرفت تحصیلی و همچنین بررسی رابطهبین اجزای هوش معنـوی از معیارهـا، آزمـونهـ ا و ضـرایب مربوطه ( آزمون تـی مـستقل، آنـالیز واریـانس یـک طرفـه) استفاده شد. سطح معناداری (05/0<p) در نظر گرفته شد.

یافتهها

در این مطالعه 481 دانشجوی دندانپزشکی مـشغولبه تحصیل در دانشگاههای سطح شهر تهران وارد مطالعـهشدند. از این تعداد، 284نفر (59%) مـرد و 197نفـر (41%) زن بودند.
اطلاعات دموگرافیـک دانـشجویان بـه تفکیـک در جدول شماره 1 قابل م شاهده می باشد.
میانگین نمـره هـوش معنـوی دانـشجویان در ایـنمطالعـه 51/17±89/110 بـود کـه در دانـشجویان دختـر 83/16±61/111 و پسر 44/18±84/109 می باشد. بـرایمشخص نمودن اختلاف نمره دانشجویان دختـر و پـسر ازتــست Independed Sample T-test اســتفاده کردیم که تفاوت معناداری نشان نداد (0/275=p) (جـدولشماره 2).
برای تعیین رابطه بین هوش معنوی با جنس، محلسکونت، محل اقامت قبل از پذیرفته شدن، وضعیت تأهـل از آزمون تی مـستقل اسـتفاده شـد. هـیچ کـدام از متغیرهـاارتباط معناداری با هـوش معنـوی نداشـتند. بـرای تعیـینرابطه هوش معنوی با سن، ترم تحصیلی، معدل و وضعیتاقتصادی از آزمون آنالیز واریانس استفاده شد. ارتبـاط بـینتمام متغیرهای بالا و هوش معنوی معنادار شد بـه طـوریکه با افزایش سـن، تـرم تحـصیلی، معـدل و بهتـر شـدنوضعیت اقتصادی میانگین نمـره هـوش معنـوی افـزایشمییابد. اطلاعات تکمیلی در جدول شماره 3 قابل مشاهده است.
اطلاعات جز یی تر پیرامون هر کـدام از حیطـههـ ای هوش معنوی در جدول شماره 4 قابل دسترسی مـی باشـد .
همچنین لازم به ذکر است که نتایج آزمون بونفرونی نشانداد که اختلاف دو به دو بین هر سه متغیـر معنـادار اسـت (001/0<p).
*p-value نمره هوش معنوی
میانگین و انحراف از معیار جمعیت
61/111 ±83/16 دانشجویان دختر =n (284)
**0/275 84/109 ± 44/18 دانشجویان پسر=n (197)
89/110 ± 51/17 مجموع=n (481)
* Independed Sample t-test
**تفاوت غیر معنادار جدول 1- اطلاعات دموگرافیک دانشج ویان دانشکده های دندانپزشکی شهر تهران سال تحصیلی 92-93
درصد (٪) تعداد (نفر) متغیر 59٪
41٪ 284
197 مذکر
مؤنث جنسیت
47/ 8٪
7/40٪
9/ 4٪
2/ 1٪ 230
196
45
10 22-18
27-23
32-28
بالاتر از 32 سن (سال)
44/ 7٪
36/ 2٪
15 /6٪
3/ 5٪ 215
174
75
17 4-1
8ـ 5
12ـ 9 بیشتر از 12 ترم تحصیلی
15/ 6٪
51/ 8٪
32/ 6٪ 75
249
157 زیر 14
14ـ17
17 به بالا معدل
57/ 6٪
42/ 4٪ 277
204 خوابگاه
خانه وضعیت سکونت فعلی
42/ 8 %
54/ 9 %
1/ 7 % 206
264
8 تهران
شهرستان
خارج از ایران وضعیت سکونت قبل از دانشگاه
16٪
42/ 4٪
33/ 9٪
7/ 7٪ 77
204
163
37 عالی خوب
متوسط ضعیف وضعیت اقتصادی
41 ٪
54/ 1 ٪
3/ 3 ٪
1/ 7 ٪ 197
260
16
8 مجرد
متأهل مطلقه متارکه وضعیت تأهل

جدول 2- نمره هوش معنوی به تفکیک جنسیت در دانشجویان دانشکده های دندانپزشکی شهر تهران سال تحصیلی 92-93 جدول 3- رابطه میزان هوش معنوی و متغیرهای دموگرافیک دانشجویان دانشکده های دندانپزشکی شهر تهران سال تحصیلی 92-93
نتیجه آزمون میانگین و انحراف معیار درصد (٪) تعداد (نفر) متغیر
0/275 61/111±16/ 83
109/84 ±82/ 44 59٪
41٪ 284
197 مذکر
مؤنث جنسیت
0/009 108/17 ± 18/ 58
113/47 ± 15/ 80 114/11±10/16
108/00 ± 22/ 30 47/ 8٪
40/ 7٪
9/ 4٪
2/ 1٪ 230
196
45
10 22-18
-23 27
32-28
بالاتر از 32 سن (سال)
0/024 77/108 ±19/09
11/111 ±16/60
16/115 ± 45/14
53/116 ± 04/14 44/ 7٪
36/ 2٪
15/ 6٪
3/ 5٪ 215
174
75
17 4-1
8ـ 5
12ـ 9 بیشتر از 12 ترم تحصیلی
<0/001 88/92 ± 16/14
110/37 ± 41/27
122/20 ± 11/61 15/6٪
51/8٪
32/6٪ 75
249
157 زیر 14
14ـ17
17 به بالا معدل
0/487 110/01 ± 17/52
112/07 ± 17/46 57/6٪
42/4٪ 277

204 خوابگاه
خانه وضعیت سکونت فعلی
0/716 49/61 ±61/12
05/61 ± 18/13 42/8 %
54/9 % 206
204 تهران
شهرستان وضعیت سکونت قبل از دانشگاه
<0/001 00/66 ± 53/12
45/62 ±11/40
59/23 ± 13/01
40/52 ± 90/15 16٪
4/42٪
9/33٪
7/7٪ 77
204
163
37 عالی خوب
متوسط ضعیف وضعیت اقتصادی
<0/001 10/58 ±91/13 19/67 ± 30/7 41 ٪
54/1 ٪ 197
260 مجرد
متأهل وضعیت تأهل

جدول 4- میانگین و انحراف از معیار نمره هوش معنوی و حیطههای آن در رابطه با دانشجویان دانشکدههای دندانپزشکی شهر تهران سال تحصیلی92-93
میانگین و انحراف از معیار
n=481 متغیر
110/89 ± 17/51
46/09 ± 8/05
64/80 ± 10/98 نمره کل هوش معنوی
درک و ارتباط با سرچشمه هستی
زندگی معنوی

بحث

یک ی از دوران ه ای پرچ الش و مه یج در زن دگی امروزه جوانان، دوران دانشجویی می باشـد . از آنجـایی کـهدانشجویان در این دوره با عوامل استرسزای زیادی مواجه میشوند لذا جهت سازگاری بیشتر مـی بایـست از سـلامتروانی و عمومی و خوداتکایی بیشتری برخـوردار باشـند تـابتوانند این دوران را با موفقیت طی نموده و بدون مـشکلیبه درجات عالی تحصیلی و علمی برسند. در بین رشتههای دانـشجویی، گـروه هـای علـوم بـالینی از جملـه پزشـکی، دندانپزشکی و پرستاری رشتههای پراسترستر ی میباشند چرا که علاوه بر استرسهای محیط آموزشی، استرسهای محیط بالینی و بیماران نیز وجود دارند. میزان استرس یکیاز عواملی است که باعث افت تحصیلی و بـروز اخـتلالاتروحی در این دانشجویان می شود. شناخت عوامل مرتبط باسلامت روان دانشجویان میتواند در هـدایت برنامـههـ ای آموزشی کمک نمایـد (10). در سـال هـای اخ یـر، هـوش معنوی به عنـوان یکـی از مفـاهیم جد یـد هـوش توجـه بسیاری از متخصصان علوم رفتاری را به خود جلب کرده اسـت . ا یـن حـوزه جد یـد، تحقیقـات گـسترده ای را در زمینه های مختلف برانگیخته است.
یافتههای ایـن پـژوهش نـشان داد میـانگین نمـرههوش معنوی دانشجویان دندانپزشکی دانشگاههای سـطح
شهر تهران در سطح متوسط قرار دارد. این یافت ه ها مطـ ابق مطالعه هروی و همکـاران بـرروی دا نـشجویان پرسـتاریمی باشد (11). نتایج تحقیـق محبـی و همکـاران و غنـا وهمکاران نشان داده که نمـره هـوش معنـوی دانـشجویانپرستاری در سطح بالا قرار دارد (12و13). از طـرف دیگـرحمید و همکاران هوش معنوی دانشجویان علـوم پزشـکیکرمانشاه را 16/43 گزارش کرده که در سطح خیلی پـایینقرار می گیرد (14). این تفاوت در مقادیر می تواند بـه علـتاستفاده از پرسشنامههـ ای متفـاوت هـوش معنـوی باشـد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

همچنین هـر جمعیـت جغرافیـایی و انـسانی دارای سـطحمتفاوتی از فرهنگ و معنویت می باشد که این مـسأله هـمممکـن اسـت علـت تفـاوت در میـزان هـوش معنـوی در مطالعات مختلف باشد.
در مطالعه حاضر تفاوت معناداری بین نمـره هـوشمعنوی در پسران و دختران دیده نشد. اکثر مطالعا ت داخلیاز جمله هروی و همکاران، رقیب و همکاران، خدابخشی وهمکاران و حمید و همکـاران نتیجـه مـشابهی را گـزارشکردند (11،15و16). مطالعات خا رجی نیز به نتیجـه مـشابهاین مطالعـه رسـیدند. مطالعـهYang بـرروی پرسـتارانچینی وYang وWu برروی پرستاران تـایوانی نیـز بـهنتیجه مشابه خـتم شـد (17و18). امـا مطالعـه George نتیجه مخـالف مطالعـات دیگـر نـشان داد (19). بـه نظـرمی رسد هوش معنوی برخلاف سایر هـوشهـ ا تفـاوتی درافراد مذک ر و مؤنث ندارد . رقیب و همکاران معتقدنـد عـدمهم خوانی یافت ههای فوق، میتواند نشانگر فرصتهای رشدبرابر در بین زنان و مردان جامعـه باشـد کـه زمینـه بـرایدستیابی زنان به سطح بالای هوش معنوی را فراهم نمودهاست (20). هروی و همکاران نیز معتقدند نگـرش دینـی ومذهبی رایج در جامعه، به همه افراد این فرصت را می دهد که در مقابل واقعیتهای مادی و معنوی حساس باشـند ومعنویت را یکی از ارکان محوری در زندگی خود قرار دهند (11).
یافتههای پژوهش حاضر نشان داد هوش معنوی بـاسن، تـرم تحـصیلی، معـدل و وضـعیت اقتـصادی ارتبـاطمعنادار دا رد و با سایر پارامترها از جملـه محـل سـکونت ووضعیت تأهل ارتباطی ندارد. غنا در پـژوهش خـود رابطـه معناداری بین سن، جنس، رابطه معناداری ندارد که مخالفنتایج مطالعه حاضر بود (12). نتایج مطالعـه هـروی رابطـهمعناداری بین هوش و سن و ترم تحصیلی نشان نـداد کـه
۵۴
در همه موارد مخالف مطالعـه حاضـر بـود (11). رقیـب در مطالعه خود رابطه معناداری با سن ندید که بـا مطالعـه مـامخالفــت دارد (20). یافتــه هــای مطالعــه Wiggles worth وFairholm ارتباط معنادار بین سن و هـوش
معنوی را نشان داده اسـت کـه مطـابق بـا نتـایج مـا بـود (21و22). در پ ژوهش حاض ر س ن ش رکت کنن دگان ب ه صورت باز های پرسش شد و سن دقیق آن هـا گرفتـه نـشدکه ممکن است یکی از علل تفاوت با سایر مطالعات باشد.
Duffy معتقد است در دوران جـوانی افـراد تحـت تـأثیر نگرش همسالان بوده و از هـوش معنـوی بلـوغ یافتـهای برخوردار نمی باشند (23). شـرکتکننـدگان در مطالعـه مـادانشجویان دندانپزشکی بودند که طـول مـدت تحـصیل وترمهای تحـصیلی آنهـا بیـشتر از دانـشجویان پرسـتاریمی باشد لذا طیف ترم تحصیلی گستردهتری دارند و ممکناست تفاوت در نتایج رابطه ترم و هوش معنـوی بـا سـایرمطالعات که اکثراً دانشجویان کارشناسی را بررسی کردنـداز این منظر باشد.
مطالعه حاضر ارتباطی بین تأهل و هوش معنـوی رانشان نداد . یافتههای مطالعه حق شناس، غنا و هـروی نیـزمشابه بود (11،12و24). اما مطالعه رقیب مخالف مطالعه مابــود (12). میــزان درصــد افــراد م تأهــل در نمونــه هــای مطالعههای ذکر شده متفاوت است مثلاً در مطالعه هـروی16/3% نمونهها م تأهل و در مطالعـه رقیـب 59% بـود کـهممکن است تفاوت در پراکندگی باعـث اخـتلاف در نتـایجباشد ضمن آن که حجم نمونه مطالعات نیز متفاوت است.

نتیجهگیری

میانگین هـوش معنـوی دانـشجویان دندانپزشـکیتهران در سطح متوسطی می باشد. دانشجویان دندانپزشکینیازمند ح مایتهـ ای معنـوی جهـت بهبـود سـطح هـوشمعنوی هستند . هوش معنوی در محیط های بـالینی باعـثسازگاری بیشتر و باعث بهبـود ارتباطـات بـین درمـانگر وبیماران می شود.
البته در ارتباط با محدودیتهـ ای ایـن مطالعـه نیـزمی توان به ایـن اشـاره کـرد کـه هـوش معنـوی فـارغ ازتفاوتهای فرهنگی و مذهبی موجود در نمونههـ ا گـزارششده است. از آنجایی که 9/54% دانشجویان مطالعـه مـا ازشهرستان های دیگر بودنـد مـسلماً پراکنـدگی فرهنگـی ومذهبی زیادی در بین نمونهها وجود دارد . ضمن آن کـه در
انجام شود تا نتایج یافتهها با قطعیـت بیـشتری تأییـدگردد.

تشکر و قدردانی

این مقاله حاصل پایان نامـه دانـشجویی اسـت کـهتوسط معاونت پژوهشی دانشگاه شاهد، تصویب و حمایـتشده است . پژوهشگران ایـن کـار تحقیقـاتی، برخـود لازمم ی دانن د مراتـب ت شکر و ق دردانی خـود را از معاونـتپژوهشی و مس ؤولین دانشکده های دندانپزشکی شهر تهران و دان شجویان ش رک تکنن ده در ای ن مطالع ه بـه خ اطرهمکاری و صبر و اعتمادشان به محققین و کلیه عزیزانـیکه ما را در اجرای این طرح یاری کردند، ابراز کنند. مطالعات پرسشنام های ملاک صـداقت افـراد در پاسـخ بـهپرسشنامهها می باشد و با هیچ ابزاری نمی توان صـداقت رااندازه گیری کرد.
لذا با توجه به تفاوت در نتایج مطالعـات مـشابهدر شهر های دیگر، پیشنهاد می شـود مطالعـات مـشابهدیگری در سـایر کـلان شـهرها و شهرسـتانهـ ا نیـزصورت بگیرد تا بتوان نتیجهگیـری جـامعتـر ی انجـامداد. همچنین پیشنهاد می شود رابطه هـوش معنـوی وســایر ســاز ه هــای موجــود در رویکــرد روان شناســی مثبت گـرا از جملـه خلاقیـت، تـاب آوری، شـادکامی وهمچنین کیفیت زندگی بررسی گـردد. و نیـز پیـشنهادمی شود اقدامات مداخلهای جهت بهبود هوش معنـوی

منابع

– Samadi P. Spiritual intelligence. Andishe haye novine tarbiati Journal. 2007; 3(3,4): 99-114 (Persian)
– Asgari vaziri A, Zarei matin H. Spiritual intelligence and its role in the workplace, with an emphasis on religious teachings.Islam va Pazhuheshhaye Modiriyati. 2012; 1(3): 63-90 (Persian)
– Asharlus V, Dadashi Khas E. Spiritual Intelligence influence of managers on the performance of public organizations. Ingenuity in the Humanities. 2012; 2(3): 97-133 (Persian)
– Ghobari bonab B, Salii M, Soliani L, Noorimoghadam S. Spiritual intelligence. Andishe Novine Dini. 2007; 3(10): 125-147 (Persian)
– Nasel DD. Spiritual Orientation in Relation to Spiritual Intelligence: A consideration of traditional
Christianity and New Age/individualistic spirituality; Doctoral thesis. Australia: The University of South Australia 2004.
– Zarei Matin H, Kheirandish M, Jahani H. Identify and measure the components of spiritual intelligence in the workplace, a case study in Tehran Labbafinezhad hospital. Public Management Research, 2011; 1(1): 71-94 (Persian)
– Sohrabi F. Foundations of Spiritual Intelligence. Journal of Mental Health. 2009; 1(1): 14-18 (persian)
– AS Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities, Educational and Psychological Measurement. 1970, 30: 10-6
– Abdollah Zadeh H, Kashmiri M, Arab-Ameri F. Construction and Standardization of spiritual intelligence questionnaires. Psychometric Press; 2009 (Persian)
۵۵
– Akbarizadeh F, Hatami H. The relationship between spiritual intelligence, hardiness and public health in nurses. Journal of improve. 2011; 15(6): 466-472 (Persian)
– Heravi-Karimooi M, Rejeh N, Sharifnia S-H. The relationship of nursing students’ spiritual intelligence to general health in Tehran, 2012. (Approved research project), Tehran, Shahed University, 2013 (Persian)
– Ghana S, et al. Correlation of spiritual intelligence with some of demographic and educational factors among the students of Golestan University of Medical Sciences. Health Promotion Management Journal. 2012; 2(1): 17-23 (Persian)
– Mohebbi P, Rastgari L, Jafari A, Sepehrinia M. Spiritual intelligence in nursing college students and its correlation with demographic variables. Journal of Nursing Care. 2012; 2 (2): 29-56 (Persian)
– Hamid N, Keykhosrovani M, Babamiri M, Dehghani MThe relationship between mental health, spiritual intelligence with resiliency in student of Kermanshah University of Medical Sciences. Jentashapir Journal. 2012; 3(2): 338-331 (Persian)
– Hamid N, Zemestani M. The relationship between spiritual intelligence, personality traits and quality of life in medical students. Hormozgan Medical Journal. 2013; 17(4): 347-355 (Persian) 16 – Yaghoubi A. Investigate the relationship between spiritual intelligence and happiness in students of Bu-Ali Hamadan University. Research in educational systems. 2010; 4(9): 55-65 (Persian) 17 – Yang KP, Wu XJ, intelligence Spititual sociacal Chinese nurses in two systems: a comparative cross-sectional study. J nursery Research. 2009, 17(3): 98-189.
– Yang KP, Spiritual Intelligence of Nurses in Taiwan. J the nursery. 2006, 14(1): 24-35.
– George M. Practical application of spiritual intelligence in the workplace. Human Resource Management International Digest. 2006; 14(5): 2-5.
– Raghib MS, Ahmadi SJ, Siadat SA. Analysis of spiritual intelligence and its relationship with demographic characteristics in students of Isfahan University. Journal of Educational Psychology.2009; 5(8): 39-56 (Persian)
– Wiggles worth. C. Spiritual intelligence and why it matters 2004.Available From: www.consciouspursuits.com.
– Fairholm MR. Conceiving leadership: exploring five perspectives of leadership by investigating the conception and experiences of selected metropolitan Washington area municipal managers. Public Administration. Ann Arbor, MI: UMI 2002
– Duffy RD. Spirituality, Religion, and Career Development: Current Status and Future Directions. The Career Development Quarterly. 2006; 55(1): 52-63.
– Haghshenas M, Noorbala A. Akaberi A. Students investigate the relationship between attachment style and spiritual intelligence. Journal of Medical Ethics. 2010; 4(14): 181-168. (Persian)
۵۶
Spiritual intelligence in the dental students of Tehran Universities 2013-2014

Semyari H (Ph.D) – Heravi karimooi M (Ph.D) – Nasiri M (Ph.D) – Arabi F (Student Dentistry).

Abstract
Introduction: Spiritual intelligence refers to the individual ability in interacting with universe and metacognitive. The present aimed at determining the level of spiritual intelligence of dental students in Tehran universities.
Method: This was a cross sectional-descriptive study. A total of 481 dental students of different universities in Tehran, Iran were randomly enrolled in the study. Date were collected using spiritual intelligence questionnaire of Abdullah Zadeh including demographic data such as: gender, age, semester, GPA, economic situation, residential, and marital status. Then data was analyzed using SPSS and inferential statistics such as independent t-test and ANOVA.
Results: Spiritual intelligence in dental students of Tehran universities was moderately high; however, no statistically significant difference was found between male and female students. A significant relationship was found between spiritual intelligence and age, study courses, GPA, and economic status (P<0.05). However, no significant difference was found between spiritual intelligence and other variables including gender, marital status, and residence.
Conclusion: Spiritual intelligence of the students increased with the increase of age, GPA, economic status, and years in the university. Intermediate level students need more attention in order to improve their spiritual intelligence. However, deeper analysis of spiritual intelligence and better understanding of associated factors revealed the need to conduct further studies that show correlation between other factors such as public health and welfare with spiritual intelligence.

Key words: Spiritual intelligence, public health, student, dentistry

Received: 2 August 2014 Accepted: 10 January 2015


پاسخ دهید